Kematian di kalangan masyarakat Batek bukan sesuatu yang baru dan 14 kematian dalam sebulan tidak mengejutkan masyarakat Orang Asli atau NGO yang membantu mereka.

Keadaan hidup Orang Asli Batek adalah sangat buruk sehingga mereka mudah terdedah kepada penyakit dan kebanyakannya tidak hidup lebih dari 60 tahun.

Pencemaran di Kuala Koh, di sempadan Taman Negara yang bersempadan dengan Kelantan, misalnya, bukanlah sesuatu yang baru.

Namun, kes pencemaran bertambah buruk saban tahun meskipun aduan kepada kerajaan negeri Kelantan telah dibuat, kata sebuah NGO yang telah bertahun-tahun bekerja dengan Orang Asli di kawasan itu.

Johan Halid dari Sahabat Jariah berkata pada tahun 2010, sumber air telah tercemar akibat penebangan hutan di Kuala Koh.

“Kami telah melawat komuniti Batek di sini selama lebih dari 10 tahun untuk memberikan segala jenis bantuan.

“Kami juga membina paip untuk mereka menggunakan sistem graviti dan tangki diletakkan di atas bukit untuk memberikan tekanan yang diperlukan,” katanya.

Johan berkata kerajaan membina rumah konkrit untuk komuniti tersebut tetapi tiada bekalan air atau bekalan elektrik.

“Sistem air RM3 juta dibina oleh Kementerian Pembangunan Luar Bandar tetapi ia tidak berfungsi. Jadi, orang Batek lebih suka tinggal di khemah sementara di luar, lebih dekat dengan sumber air,” katanya.

Johan berkata tiga bahan pencemar utama adalah perladangan, perlombongan dan pembalakan.

Beliau berkata pencemaran itu adalah terutamanya dari baja kimia yang digunakan untuk perladangan kelapa sawit.

“Apabila ini berlaku, kawasan di mana orang Batek memburu dan mengumpul makanan akan terjejas. Kebanyakan orang Batek di Kuala Koh kekurangan zat,” kata Johan.

Beliau juga berkata antara 300 penduduk kampung, yang tertua adalah sekitar 58 dan 60. Selebihnya kebanyakannya berusia 20-an dan 30-an.

Beliau seterusnya menjelaskan bahawa dalam tahun-tahun kebelakangan ini, dengan perlombongan besi di kawasan itu, pencemaran telah menjadi semakin buruk apabila para pelombong menggunakan bahan kimia tertentu.

“Lombong besi semasa berhampiran Kampung Kuala Koh mempunyai konsesi kerajaan negeri sehingga 2023.”

“Lesennya dengan Jabatan Alam Sekitar telah tamat tempoh tetapi mereka tetap menjalankan aktivit perlombongan dan letupan. Walaupun banyak aduan kepada kerajaan negeri telah dilakukan, tiada siapa yang peduli,” kata Johan.

Bagaimanapun, beliau menegaskan bahawa bukan sahaja pencemaran yang membunuh orang Batek di Kuala Koh, malah mereka juga kekurangan nutrisi.

“Ya, ada pencemaran alam sekitar, tetapi hakikatnya adalah orang-orang ini sangat kekurangan gizi dan mereka mempunyai imuniti yang sangat rendah untuk menahan pencemaran ini yang tidak akan menjadi isu besar bagi orang biasa.

“Apabila makanan tidak mencukupi, imuniti menurun. Memang terdapat satu atau dua kematian setiap bulan dari jangkitan paru-paru, tetapi keadaan semakin buruk bulan lalu apabila terdapat 14 gejala yang sama,” kata Johan.

Sahabat Jariah melawat orang Batek setiap beberapa minggu dengan makanan asas dan menyediakan kelas untuk masyarakat Batek di Kuala Koh.

“Terdapat kira-kira 2,000 daripada mereka di seluruh Semenanjung. Batek adalah yang paling primitif di kalangan semua puak Orang Asli, tetapi orang Bateq di Kuala Koh adalah yang terburuk.

“Mereka buta huruf dan kekurangan nutrisi. Orang Batek di Aring Lima jauh lebih baik,” kata Johan.

Sahabat Jariah adalah yang pertama menyebarkan tentang 14 kematian di kalangan masyarakat Batek di Kuala Koh dalam posting Facebook pada 2 Jun.

Dalam posting yang menjadi viral itu, ia berkata pada Mei sahaja, terdapat lapan kematian dan banyak lagi yang sakit kritikal di Hospital Gua Musang.

“Penduduk kampung memberitahu kita separuh daripada 300 penduduk kampung mengalami gejala yang sama dan ramai yang berpindah lebih jauh ke dalam hutan atau kawasan lain.

“Kawasan di sekitar kampung mereka telah dimusnahkan oleh pembalakan, perladangan dan perlombongan,” tulis status tersebut.

“Universiti Kebangsaan Malaysia telah mengambil sampel air sungai di sekitar kampung dan mendapati air tercemar dengan logam, arsenik dan bahan kimia dari baja. Bahan letupan dikatakan diproses berhampiran sumber air di kampung itu.”

Environmentalist Lim Teck Wyn, yang telah tinggal bersama komuniti Batek di Pahang, berkata bahawa Orang Asli Batek adalah Orang Asli utama di Semenanjung.

“Mereka kebanyakannya hidup di Kelantan, Pahang dan Terengganu dengan majoriti di Kelantan dan komuniti Bateq terkecil adalah di Terengganu,” kata Lim.

Lim juga menegaskan bahawa bahasa Batek yang berasal dari dialek Mon-Khmer dari Indo-China, telah disenaraikan di antara bahasa-bahasa yang terancam di dunia. – Toodia